TỎNG QUAN VỀ LÃO HÓA DA VÀ NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT

Làn da là “tấm gương” phản ánh sức khỏe bên trong mỗi người. Con người dần già đi theo thời gian. Tùy vào mỗi người mà tình trạng làn da có thể lão hóa sớm hay muộn. Một số nguyên nhân có thể tác động thêm đến quá trình lão hóa da thường là yếu tố môi trường và lối sống. Thói quen lối sống lành mạnh kết hợp một số công nghệ chăm sóc da hiện đại ngày nay có thể giúp ngăn chặn và ngăn ngừa lão hóa da sớm.

Tổng quan chung

Lão hóa da là tình trạng thay đổi kết cấu các mô liên kết làm giảm đi độ đàn hồi của da, có liên quan đến việc thiếu hụt collagen. Khi lão hóa, lớp da bên ngoài cùng sẽ mỏng đi mặc dù số lượng tế bào không thay đổi. Việc chịu tác động từ các yếu tố môi trường sẽ khiến da dần xuất hiện tình trạng thâm sạm, đồi mồi, nếp nhăn,…

Lão hóa da là gì?

Độ đàn hồi của da giảm đi khiến những yếu tố khác như thể tích da và mật độ da cũng giảm dần, không thực hiện được các chức năng cơ bản. 

Theo kết quả của nhiều nghiên cứu, lão hóa da có thể nhận thấy rõ rệt qua sự mất đi collagen lên đến 1% mỗi năm theo sự tăng dần của tuổi tác.

Thông thường các dấu hiệu lão hóa da sẽ xuất hiện khi các cô gái bước qua tuổi 25. 

Triệu chứng

Các biểu hiện lão hóa da hiện nay được chia thành 2 loại:

Lão hóa da ngoại sinh

Là quá trình lão hóa gây ra do các tác nhân từ môi trường bên ngoài, chẳng hạn như sự tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, hút thuốc, chế độ ăn uống hay sản phẩm chăm sóc da. 

Lão hóa da ngoại sinh có thể nhận biết dễ dàng thông qua một số đặc điểm như sau: 

• Gây ra một số biểu hiện trên da như: da sạm, xỉn màu, xuất hiện nhiều nếp nhăn, da mỏng và khô dần. 
• Tiếp xúc với ánh nắng trực tiếp, hút thuốc lá, uống không đủ nước, chăm sóc da sai cách sẽ gây ra lão hóa ngoại sinh. 
• Lão hóa ngoại sinh cũng bắt đầu từ những dấu hiệu như da đổi màu, da mỏng đi và xuất hiện các nếp nhăn, đường rãnh.

Lão hóa da nội sinh

Là quá trình lão hóa theo cơ chế sinh học. Quá trình này bắt đầu từ độ tuổi 20 và kéo dài trong suốt quãng đời còn lại, biểu hiện ở sự giảm độ đàn hồi da và giảm tái tạo. 

Lão hóa da nội sinh có thể nhận biết được thông qua một số điểm đặc trưng sau đây:

• Sắc tố da khiến làn da mất dần khả năng tự phục hồi, dẫn đến tình trạng thay đổi kết cấu và độ ẩm, làm xuất hiện nhiều nếp nhăn. 
• Tốc độ và mức độ lão hóa nội sinh được quy định bởi gen và cấu trúc, chức năng của các loại tế bào cũng như các gốc tự do xuất hiện trong cơ thể. 
• Lão hóa nội tại có thể làm chậm bởi một số phương pháp khác nhau, nhưng chắc chắn nó sẽ xảy ra theo sự tăng dần của độ tuổi. 
• Độ đàn hồi da giảm và các cấu trúc trên khuôn mặt bị biến đổi do quá trình sản xuất tế bào gốc chậm lại, estrogen giảm khiến sản xuất collagen và elastin bị hạn chế. 

Nguyên nhân

Các yếu tố bên trong chỉ đóng một phần nhỏ trong quá trình lão hóa da, nguyên nhân chủ yếu đến từ tác nhân bên ngoài. Dưới đây là những nguyên nhân gây lão hóa da phổ biến:

1. Do tuổi tác

Càng lớn tuổi, quá trình sản xuất collagen và elastin ở lớp hạ bì càng chậm lại, khiến các liên kết của da lỏng lẻo, da kém đàn hồi, chảy xệ và khô hơn. Lúc này các đường gấp và nếp nhăn sẽ xuất hiện rõ ràng trên da.

2. Do chế độ ăn uống

Chế độ ăn không lành mạnh với quá nhiều đồ ngọt và carbohydrate tinh chế là nguyên nhân dẫn đến lão hóa da sớm. Đường cản trở quá trình hình thành collagen và elastin, khiến da bị lão hóa nhanh hơn, đồng thời thúc đẩy mụn trứng cá phát triển.

3. Do thói quen sinh hoạt

Nhiều thói quen tưởng bình thường nhưng hóa ra là nguyên nhân hình thành các nếp nhăn trên da, như: cười, cau mày, nhăn mặt… Hoạt động lặp lại của các cơ mặt tạo nên những rãnh nhỏ dưới da, theo thời gian sẽ “in hằn” và không thể phục hồi, trở thành một phần diện mạo của bạn, bao gồm: nếp nhăn theo chiều ngang ở trán, vết chân chim ở khóe mắt, rãnh cười…

4. Do gen di truyền

Một số bệnh do gen di truyền hiếm gặp cũng là nguyên nhân gây lão hóa da sớm ở trẻ em và thanh thiếu niên, như: hội chứng Werner, hội chứng Wiedemann-Rautenstrauch, hội chứng Progeria…

5. Do tia UV từ ánh nắng mặt trời

Tia UV trong ánh nắng mặt trời là nguyên nhân hàng đầu gây lão hóa da, nhanh hơn nhiều so với quá trình lão hóa tự nhiên. Các tia UVA, UVB là “thủ phạm” làm tổn thương tế bào da, tạo nên các vết bỏng rộp, cháy nắng, nám, sạm da, đồi mồi… Tiếp xúc với tia UV cường độ cao trong thời gian dài cũng làm tăng nguy cơ ung thư da.

Ánh sáng xanh từ màn hình các thiết bị điện tử như điện thoại thông minh, tivi, laptop, máy tính… cũng ảnh hưởng nghiêm trọng đến các sợi collagen, làm giảm độ đàn hồi của da và giảm chất lượng giấc ngủ.

6. Do tác động vật lý lên da

Các tác động vật lý trên da như động tác massage, làm sạch da sai cách lâu ngày có thể khiến làn da chảy xệ.

7. Do thói quen hút thuốc lá

Hút thuốc lá và lạm dụng rượu bia cũng là những nguyên nhân hàng đầu khiến da lão hóa. Trong thuốc lá có chứa khoảng 60 hóa chất làm tăng nguy cơ ung thư, ngoài ra có nhiều độc tố phá hủy các sợi collagen và elastin dưới da, khiến da mất đàn hồi, săn chắc và sạm da.

8. Do một số tư thế ngủ

Tư thế ngủ không đúng cũng là một nguyên nhân dẫn đến lão hóa da. Các tư thế nằm nghiêng hoặc nằm sấp tạo áp lực lên da mặt, lâu dài sẽ khiến những “nếp gấp” trên da không thể phục hồi. Đó là lý do các chuyên gia luôn khuyến khích tư thế nằm ngửa khi nghỉ ngơi.

9. Stress

Căng thẳng gây ra những thay đổi về hormone cũng như protein trong da, khiến da mất đi độ đàn hồi và hình thành nếp nhăn sớm hơn. Bên cạnh đó, căng thẳng cùng áp lực sẽ góp phần hình thành những thói quen xấu với da, như: nhăn trán, nhăn mày, cắn môi…

Khi cơ thể căng thẳng quá mức, nồng độ hormone cortisol tăng lên, kích thích tuyến bã nhờn tiết nhiều dầu hơn, khiến lỗ chân lông dễ bít tắc và gây mụn. Ngoài ra, căng thẳng cũng làm suy giảm chức năng của lớp sừng – hàng rào bảo vệ da, làm giảm khả năng giữ nước của da và da trở nên khô ráp.

Điều trị

Da khô và đổi màu

• Kem dưỡng ẩm sẽ giúp cải thiện làn da khô và bong tróc.
• Alpha hydroxy acid (AHA), vitamin C, alpha lipoic acid (ALA), isoflavone đậu nành hoặc kem retinoid bôi theo chỉ định của bác sĩ sẽ làm giảm tình trạng da sần sùi, không đều màu. Chúng cũng có thể làm giảm số lượng nếp nhăn và làm mờ sắc tố.
• Nhiều sản phẩm khác đang được nghiên cứu nhưng lợi ích của chúng vẫn chưa rõ ràng.

Trẻ hóa da mặt

Các quy trình nhằm mục đích trẻ hóa làn da bị tác động bởi các loại ánh sáng bao gồm:

• Chất làm đầy (ví dụ như hyaluronic acid, polytetrafluoroethylene và cấy máu tự thân) giúp làm đầy các đường rãnh biểu cảm trên khuôn mặt như nếp trán, nếp chân chim, nếp mũi má,…
• Tiêm Botulinum để giảm cau mày và giảm nếp nhăn sâu.
• Điều trị bằng laser mạch máu và liệu pháp chích xơ để loại bỏ các mao mạch li ti trên mặt và các u mạch.
• Các quy trình tái tạo bề mặt như peel da, mài mòn da (dermabrasion) và tái tạo bề mặt bằng laser.
• Phẫu thuật thẩm mỹ để loại bỏ phần da thừa chảy xệ, bao gồm phẫu thuật tạo hình mí mắt bằng phẫu thuật hoặc laser cho mí mắt rộng và phẫu thuật tạo hình da mặt (căng da mặt) để làm săn chắc da vùng quanh hàm dưới.

Phòng khám Da liễu St. Paul quy tụ đội ngũ PGS.TS, TTND, TTUT và các bác sĩ chuyên khoa hàng đầu trong lĩnh vực điều trị bệnh về da và chăm sóc thẩm mỹ da, kết hợp với hệ thống máy móc hiện đại, nhằm đưa ra phác đồ điều trị an toàn, hiệu quả, mang đến trải nghiệm dịch vụ chăm sóc làn da tốt nhất cho quý khách hàng.

Trong số những nguyên nhân gây lão hóa da, ảnh hưởng nghiêm trọng nhất là 3 yếu tố: tuổi tác, hút thuốc lá và tiếp xúc với tia UV. Do đó, để duy trì vẻ ngoài trẻ trung và cơ thể khỏe mạnh, mỗi người nên xây dựng những thói quen lành mạnh, tránh xa các yếu tố nguy cơ và luôn bảo vệ da đúng cách trước tác hại từ môi trường.