TỔNG QUAN VỀ MỤN VÀ NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT

Mụn được xem là kẻ thù của bất kể ai dù là nam hay nữ bởi nó gây ra những khó chịu cũng như sự tự ti mỗi khi ra ngoài. Mụn thường được hiểu là vấn đề da liễu xuất hiện phổ biến ở nhiều độ tuổi. Tuy nhiên, tùy theo dạng mụn cũng như là vị trí mọc mà chúng có thể là biểu hiện của bệnh trong người. Hãy cùng Phòng khám Da liễu St. Paul tìm hiểu về mụn qua bài viết dưới đây.

1. Tổng quan về các nốt mụn

Mụn là một trong những loại bệnh lý về da liễu có liên quan đến những thay đổi bất thường ở tuyến dầu và chân lông. Mụn là một thuật ngữ y khoa dùng để chỉ trình trạng các mụn nhỏ nổi trên bề mặt da. Các nốt mụn này thường xuất hiện ở các vị trí như mặt, lưng, cổ, bả vai, trước ngực,… Mặc dù không gây ra nguy hiểm nhưng có thể đó là dấu hiệu cảnh bảo những bất thường của cơ thể và làm mất thẩm mỹ.

Phân loại 

• Mụn đầu trắng là sự kết hợp của dầu nhờn và các tế bào chết ở da, thường nằm ở trong các lỗ chân lông, cứng, viêm đỏ đầu trắng, không gây đau nhức. 
• Mụn đầu đen là một trong số những loại phổ biến và xuất hiện nhiều nhất trên cơ thể, đặc biệt là vùng mũi và hai bên má. Các nốt mụn đầu đen này là tổ hợp của dầu nhờn, tế bào chết, bụi bẩn bị oxy hóa khi lỗ chân lông nở to. 
• Những nốt mụn nằm sâu trong bề mặt da được gọi là mụn ẩn, không thể nhìn thấy nhưng chúng khiến cho vùng da bị sần sùi, gồ ghề trông rất khó chịu và mất thẩm mỹ. 
• Mụn đỏ là tình trạng mụn sưng gây đau nhức, khó có thể nhìn thấy nhân. Nếu điều trị không đúng cách sẽ có thể khiến tình trạng nặng hơn chẳng hạn như dùng mỹ phẩm kém chất lượng, thói quen nặn, cậy mụn,…   
• Các nốt mụn hình thành có thể ung mủ gây ra đau nhức, dễ để lại sẹo, thâm, rỗ và dẫn đến viêm da, viêm lỗ chân lông. 
• Không chỉ là mụn nhỏ mà còn có loại với đường kính to ở dạng nang, chân sâu, sưng đỏ, chứa nhiều mủ, gây nhức nhối, khó chịu và để lại sẹo sau khi điều trị. 

Nguyên nhân gây ra mụn 

Bốn nguyên nhân chính gây ra mụn bao gồm: 

• Da tiết nhờn quá nhiều, tắc nghẽn nang lông do dầu và tế bào chết
• Da bị nhiễm khuẩn
• Viêm da
• Chăm sóc da không đúng cách, lạm dụng mỹ phẩm. 

Tình trạng mụn có thể nặng hơn do một số lý do:

• Do nhiễm trùng: Vi khuẩn P. acnes (Propionibacterium acnes) là nguyên nhân chính gây mụn trứng cá thông thường, trong khi vi khuẩn Demodex là nguyên nhân chính gây ra mụn trứng cá đỏ.
• Thay đổi nội tiết tố: nội tiết tố thay đổi nhiều trong độ tuổi dậy thì và ở độ tuổi trung niên đặc biệt là phụ nữ trong thời kỳ tiền mãn kinh, khiến cho tuyến bã nhờn mở rộng và tiết ra nhiều. Nhờn tiết ra nhiều, cùng với việc chăm sóc da không đúng có thể dẫn đến nổi mụn.
• Sử dụng thuốc: Thuốc chứa corticosteroid, testosterone, lithium… cũng có thể gây ra mụn.
• Chế độ ăn: Tiêu thụ thực phẩm giàu carbohydrate (đường, tinh bột) như bánh mì ngọt, khoai tây chiên, bánh ngọt… có thể làm tình trạng mụn trở nên trầm trọng hơn.
• Căng thẳng: Không gây ra mụn nhưng nếu đang bị mụn thì căng thẳng có thể làm tình trạng mụn trở nên xấu hơn.
• Chăm sóc da không đúng cách: Da không được vệ sinh sạch tạo điều kiện cho vi khuẩn gây mụn phát triển, da suy yếu dễ nổi mụn.
• Lạm dụng mỹ phẩm: mỹ phẩm giúp bảo vệ da và cung cấp các chất dưỡng ẩm cho da nhưng việc sử dụng mỹ phẩm kém chất lượng hay mỹ phẩm không phù hợp với da trong thời gian dài khiến da dễ kích ứng, lỗ chân lông bít tắc và hình thành mụn.

Phòng ngừa bệnh

Để ngăn ngừa và điều trị mụn hiệu quả, bạn cần chú ý:

Duy trì lối sống lành mạnh, khoa học

Xây dựng một chế độ sinh hoạt khoa học và điều độ giúp ngăn ngừa mụn, thu nhỏ lỗ chân lông và làn da của bạn sẽ trở nên mịn màng, tươi sáng hơn. Cụ thể, bạn nên:

• Cố gắng ngủ đủ giấc, hạn chế việc thức khuya
• Không sử dụng chất kích thích, đồ ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ,… vì chúng dễ gây kích ứng làn da, làm tắc nghẽn lỗ chân lông dẫn đến mụn trứng cá
• Tăng cường ăn thực phẩm từ tự nhiên, không chất bảo quản và ít chất béo như rau củ quả, trái cây tươi và uống đủ nước để cung cấp đủ vitamin và khoáng chất cho da
• Giữ cho tinh thần thoải mái, tránh căng thẳng để thu nhỏ lỗ chân lông, tránh nổi mụn do stress.

Tẩy trang, làm sạch da thật kỹ

• Nên rửa mặt 2 lần/ngày bằng loại sữa rửa mặt phù hợp với làn da của mình.
• Không nên rửa mặt quá 3 lần/ngày với sữa rửa mặt để tránh gây mất cân bằng độ ẩm da, dẫn tới nổi mụn.
• Vào cuối ngày, nên tẩy trang sạch sẽ để loại bỏ bụi bẩn, vi khuẩn và lớp trang điểm trên da. Sau đó, dùng nước hoa hồng để làm sạch sâu, se khít lỗ chân lông và cân bằng độ ẩm cho da tốt hơn. 
• Đặc biệt, sau khi rửa mặt, có thể sử dụng đá lạnh chườm lên mặt để thu nhỏ lỗ chân lông tốt hơn.

Chăm sóc da đúng cách

• Cần chú ý điều trị các loại mụn kịp thời, áp dụng đúng phương pháp và tuyệt đối không được nặn mụn, vì việc này sẽ càng làm da bị tổn thương nhiều hơn, lỗ chân lông to hơn, dễ gây viêm nhiễm hơn.
• Đắp mặt nạ đất sét ít nhất 1 lần/tuần là biện pháp hiệu quả để giúp loại bỏ dầu thừa trên da, làm thông thoáng các lỗ chân lông bị tắc nghẽn.
• Nên tẩy da chết thường xuyên và nhẹ nhàng để tạo điều kiện cho da được tái tạo liên tục. Tẩy da chết và xông mặt khoảng 2 – 3 lần/tuần sẽ giúp làn da thêm sáng mịn, lỗ chân lông được se khít.
• Nếu sở hữu làn da dầu, bạn nên sử dụng giấy thấm dầu mỗi 3 tiếng/lần để lấy đi dầu thừa trên da, ngăn cản hiện tượng tắc nghẽn lỗ chân lông. Vùng da ở mũi, má và trán thường có lỗ chân lông to, cần thấm dầu thường xuyên hơn. Ngoài ra, từ tuổi 25, bạn cũng nên sử dụng các loại kem chống lão hóa để giúp da thêm khỏe mạnh, tươi trẻ và hạn chế tình trạng lỗ chân lông to, nổi mụn.

Sử dụng mỹ phẩm phù hợp với làn da

• Nên ưu tiên mỹ phẩm có thành phần lành tính, chiết xuất từ thiên nhiên, nguồn gốc rõ ràng, có khả năng thẩm thấu nhanh và không gây nhờn bóng.
• Tránh dùng mỹ phẩm kém chất lượng để giảm nguy cơ da bị kích ứng, nổi mụn.
• Trường hợp da bị kích ứng thì bạn nên ngừng lại, để da nghỉ ngơi một thời gian rồi chuyển sang lại khác. 
• Những sản phẩm có chứa kẽm và magie được khuyến nghị nên sử dụng vì giúp cân bằng dầu trên da, làm sạch và thu nhỏ lỗ chân lông. 
• Một số sản phẩm có thành phần và lá hương thảo và hoa oải hương cũng rất tốt cho da mụn, vì nó giúp làm dịu làn da bị kích ứng, ngăn chặn tình trạng lỗ chân lông bị kéo giãn ra. 
• Các sản phẩm có thành phần là axit salicylic, retinol hoặc retinoid cũng giúp lỗ chân lông thông thoáng.

Luôn sử dụng kem chống nắng

• Nên thoa kem chống nắng mỗi ngày bằng các sản phẩm có chỉ số SPF từ 30+ trở lên để ngừa mụn, bảo vệ da.
• Khi đi ra ngoài trời nắng, bạn nên mặc thêm áo khoác chống nắng, đội mũ rộng vành, mang kính mát để bảo vệ da tối đa. 
• Tốt nhất, nếu được thì bạn nên tránh ra ngoài trời nắng trong khoảng thời gian từ 10:00 – 16:00 hằng ngày.

2. Các phương pháp điều trị mụn 

Các phương pháp điều trị hiện nay nhằm mục đích kiểm soát tình trạng mụn hình thành và lây lan sang nhiều vị trí khác nhau, hạn chế để lại sẹo thâm, sẹo rỗ hoặc những tổn thương trên da. 

Thuốc 

Khi bạn đã sử dụng nhiều phương pháp điều trị khác nhau nhưng không hiệu quả thì các bác sĩ sẽ kê thuốc. Cách trị mụn khi sử dụng thuốc sẽ hạn chế quá trình tiết dịch của tuyến nhờn, tăng cường sự chuyển hóa trên tế bào da, chống viêm nhiễm hay sự xâm nhập của vi khuẩn, ngăn ngừa sự hình thành sẹo,…

Các loại thuốc kháng khuẩn, kháng sinh thường phát huy công dụng trong điều trị hoặc kết hợp với một số chế phẩm nhằm giảm sự sừng hóa tế bào. Đặc biệt, không sử dụng thuốc Corticosteroid trong trường hợp này bởi sẽ làm cho tình trạng bệnh lý trở nên nghiêm trọng hơn.    

Một số liệu pháp khác

Bên cạnh việc sử dụng các loại thuốc kết hợp thì bác sĩ có thể sử dụng thêm một số liệu pháp khác nhằm loại bỏ triệt để nhân của các mụn và chất bã nhờn hình thành trên da như: 

• Sử dụng liệu pháp ánh sáng của tia laser là kỹ thuật đã được nghiên cứu và đem lại nhiều thành công nhất định.

• Sử dụng các công cụ làm sạch đặc biệt để loại bỏ hoàn toàn các vết tích còn sót sau khi bôi thuốc cũng được xem là một cách điều trị hiệu quả hiện nay.

Ngoài ra thì để nhanh chóng cải thiện tình trạng viêm nhiễm, tổn thương trên bề mặt da, bạn cần chú ý đến khâu vệ sinh và chăm sóc sức khỏe da cũng như cơ thể mỗi ngày. Bạn cũng phải nhớ rằng không được chà xát mạnh, cạy, nặn ở vị trí mụn mọc, hạn chế sử dụng các loại mỹ phẩm, đặc biệt là dạng kem nhiều dầu vì có thể gây kích ứng và dẫn đến tình trạng lây lan sang vị trí lân cận.

Tuy nhiên, bạn không được tự ý sử dụng thuốc hay bất kể phương pháp điều trị mụn nào mà không có sự tư vấn của chuyên gia hay bác sĩ điều trị. Nếu bạn muốn trao đổi với bác sĩ, hãy gọi đến Tổng đài miễn cước của Phòng khám Da liễu St. Paul: 1800 4883.